• 22 610 37 70
  • Napisz do nas

Jak przygotować się do leczenia nowotworu?

Osoby, które mają być leczone z powodu nowotworów często cechuje niska aktywność i sprawność fizyczna, co znacznie zwiększa ryzyko powikłań tego leczenia, a nawet śmiertelności. Część osób obciążona jest współistniejącymi chorobami, które dodatkowo nasilają to ryzyko. Dlatego przed rozpoczęciem leczenia należy ocenić swoją aktywność i sprawność fizyczną, co pozwoli na ustalenie poziomu ryzyka powikłań leczenia. Najlepiej zrobić to w specjalistycznych ośrodkach, ale także możliwe jest samodzielne wykonanie tych pomiarów. Najprostszym sposobem oceny aktywności fizycznej jest wykorzystanie krokomierza, który mierzy liczbę wykonywanych kroków i dostępny jest w każdym sklepie sportowym. Urządzenie, które jest małe, wygodne i nie przeszkadza w wykonywaniu codziennych czynności umieszcza się przy pasku i nosi w ciągu całego dnia. Uważa się, że zadowalająca liczba kroków, świadcząca o dużej aktywności fizycznej powinna wynosić co najmniej 12 tysięcy, natomiast pokonanie mniej niż 5 tysięcy kroków przyjmowane jest jako siedzący tryb życia.

Można też wykorzystać bardziej zaawansowane urządzenia, które mierzą wydatek energetyczny podczas wszystkich ruchów wykonywanych przez człowieka. Są one nieco droższe, ale bardziej dokładne i wiarygodne. Zasada ich używania jest bardzo podobna, tylko nosi się je przez tydzień. Za zadowalający poziom aktywności fizycznej przyjmuje się wydatek energii na poziomie co najmniej 1000 kilokalorii tygodniowo lub 150-400 kilokalorii dziennie. Natomiast najprostszym sposobem sprawdzenia swojej zdolności wysiłkowej jest test 6-cio minutowego marszu, który polega na pokonaniu odcinka o długości 30 metrów jak największą liczbę razy w ciągu 6 minut. Podczas testu można stawać, odpoczywać, a tempo marszu jest indywidualnie dostosowane do możliwości badanej osoby. Za zadawalające należy uznać przejście co najmniej 400 metrów. Poza tym, można też wykorzystać proste próby oceniające inne cechy sprawności fizycznej – między innymi siłę, koordynację, gibkość. Oczywiście ocena aktywności i sprawności fizycznej to dopiero wstęp do ich zwiększenia w oczekiwaniu na rozpoczęcie leczenia. Jeszcze raz należy podkreślić, że ich wysoki poziom zmniejsza ryzyko powikłań i zwiększa bezpieczne przetrwanie leczenia nowotworu. Oczywiście oczekiwanie na rozpoczęcie leczenia jest okresem trudnym i nie sprzyja jakimkolwiek aktywnościom, ze względu na duże obciążenie psychiczne i stres. Jednak umiarkowana aktywność fizyczna może być także pomocna w tym przypadku, gdyż łagodzi stres, zmniejsza obawę, lęk i depresję co związane jest z wydzielaniem się podczas wysiłku fizycznego pewnych substancji, które można określić mianem substancji „szczęścia”(endorfin).

Przygotowanie psychofizyczne do leczenia przeciwnowotworowego powinno być prowadzone pod nadzorem specjalistów. Jeżeli nie ma takiej możliwości, to – w ograniczonym zakresie – można przygotować się samodzielnie. Najlepszymi ćwiczeniami poprawiającymi kondycję są naturalne formy ruchu, które angażują duże grupy mięśni (np. marsz, a dla bardziej sprawnych i wydolnych osób bieg, jazda na rowerze lub pływanie). Marsz może przyjmować bardzo różne poziomy intensywności od spokojnego i wolnego, aż do bardzo obciążającego (np. z wykorzystaniem kijków tzw. nordic walking.

Ćwiczenia fizyczne powinny być wykonywane z umiarkowaną intensywnością – tzn. tętno nie powinno przekraczać 75% maksymalnej liczby odpowiedniej dla wieku według reguły 220 – (minus) wiek. Przykładowo, limit tętna podczas wysiłku fizycznego osoby 60-letniej będzie wynosił 75% x (220 – 60) = 120.

Uwaga! W przypadku osób ze współistniejącymi chorobami układu krążenia niezbędna jest konsultacja lekarza specjalisty i trening pod nadzorem fizjoterapeuty.

Ćwiczenia powinny być wykonywane systematycznie co najmniej 3 razy w tygodniu przez 30-60 minut. Im większa jest intensywność ćwiczeń, tym krótszy może być czas ich wykonywania. Najbardziej optymalnym okresem pozwalającym na uzyskanie efektów tego treningu jest 6 tygodni, ale u osób o niskiej wydolności pierwsze pozytywne skutki mogą wystąpić już nawet po 2 tygodniach. Osoby, które mają lepszą kondycję mogą ćwiczenia wykonywać bez przerwy (tzw. ciągła forma treningu) – np. marsz z kijkami przez 30 minut, natomiast te o słabszej wydolności powinny dzielić je na etapy przerywane krótkimi przerwami (tzw. trening interwałowy) – np. 3 x 10 minut z 2-3 minutowymi przerwami. Podczas treningu należy mierzyć tętno ręcznie lub wykorzystując urządzenia dostępne w sklepach sportowych, przyjmując jako nieprzekraczalną granicę wartość obliczoną według wcześniej podanej reguły.

Poza treningiem, który ma poprawić kondycję fizyczną należy wykonywać także ćwiczenia zwiększające sprawność, zwłaszcza jeżeli występują jej ograniczenia np. upośledzenie ruchomości w stawach, osłabienie siły mięśni, zaburzenia koordynacji oraz ćwiczenia, które będą konieczne w czasie leczenia, przede wszystkim ćwiczenia oddechowe, skutecznego kaszlu, przeciwzakrzepowe i samoobsługi.

Nauka ćwiczeń oddechowych polega na prawidłowej technice ich wykonywania wymagającej nabrania powietrza (wdech) nosem i jego wypuszczenia (wydech) ustami. Taka droga pozwala na oczyszczenie powietrza, jego ogrzanie i nawilżenie podczas wdechu i maksymalne wypuszczenie powietrza z dobrą jego kontrolą podczas wydechu. Wdech powinien być głęboki, a wydech 2-3 – krotnie dłuższy niż wdech. Nie powinno się wykonywać więcej niż trzy powtórzenia ćwiczenia oddechowego w jednej serii ze względu na ryzyko hiperwentylacji, tzn. nadmiernego dopływu powietrza, co jest zjawiskiem niepożądanym. Uwaga! Jeżeli podczas ćwiczeń oddechowych nastąpi uczucie zawrotów głowy to należy ćwiczenie przerwać, gdyż jest to objaw hiperwentylacji i należy wtedy poczekać na ustąpienie tych zawrotów. Podczas nauki ćwiczeń oddechowych należy starać się wykonywać je torem piersiowym tzn. przy większym udziale klatki piersiowej, która podczas wdechu powinna się unosić i torem brzusznym (tzn. przy większym udziale jamy brzusznej, która podczas wdechu powinna się unosić). Umiejętność zamiennego stosowania torów oddechowych jest bardzo przydatna po operacji, kiedy ból klatki piersiowej lub jamy brzusznej ogranicza możliwości oddechowe zwiększając ryzyko zapalenia płuc. Można wtedy wykorzystać mniej bolesny tor oddechowy. Nauka ćwiczeń skutecznego kaszlu służącego do odksztuszania zalegającej w oskrzelach wydzieliny obejmuje odpowiednią technikę kaszlu polegającą na serii bezpośrednio po sobie następujących kaszlnięć w czasie najszybszego wydechu, stabilizację miejsca operowanego oraz odpowiednie pozycje ułożeniowe, które zmniejszają ból. Najczęściej są to pozycje, które zbliżają przyczepy mięśni w obrębie cięcia operacyjnego oraz poprawiają mechanikę oddychania, takie jak pozycja półsiedząca lub siedząca ze zgiętymi kończynami dolnymi w stawach biodrowych i kolanowych. Stabilizacja miejsca operowanego polega natomiast na przytrzymaniu rękami operowanej okolicy. Osoby operowane z powodu nowotworu powinny opanować umiejętność samodzielnego wykonywania ćwiczeń skutecznego kaszlu, gdyż często będą musiały robić to bez pomocy personelu. Ćwiczenia przeciwzakrzepowe polegają na rytmicznym wykonywaniu ruchów stopami w tempie 16-18 na minutę, tak często jak to jest możliwe (nawet co pół godziny). Poza tym ryzyko zakrzepu żylnego zmniejszają wszystkie ćwiczenia kończynami dolnymi, pod warunkiem, że jest ich dostatecznie dużo (nawet 1000 ruchów w ciągu doby podczas leżenia).[1]

 


[1] Moja rehabilitacja, Poradnik dla pacjentów z choroba nowotworową, AWF Wrocław i Fundacja ,,Tam i zpowrotem”, ISBN: 978-83-63398-32-3

Kontakt

Sensor Cliniq

REHABILITACJA ONKOLOGICZNA

ul. Omulewska 27 (obok salonu Volkswagena)
04-128 Warszawa

Rezerwacja terminu wizyty i informacje:

tel.: (+48) 22 610 37 70, 600 897 093